Rozwojowi osteoporozy sprzyja wiele tak zwanych czynników ryzyka, a wśród nich zmniejszona aktywność fizyczna, która w znacznym stopniu może przyczynić się do rozwoju tej choroby. Współczesny tryb życia ogromnie sprzyja ograniczeniu aktywności ruchowej. Obniżenie kondycji fizycznej wraz z pogorszeniem stanu kośćca jest ceną, którą płacimy za nowoczesny, pod każdym względem udogodniony tryb życia.
Starannie zaplanowany program ćwiczeń jest ważnym elementem zarówno w zapobieganiu osteoporozie, jak i w klinicznym leczeniu choroby. Ćwiczenia fizyczne u osób z rozwijającą się osteoporozą prowadzą do zmniejszenia gwałtownej utraty masy kostnej, ale nie powodują odtworzenia struktury tkanki szkieletowej utraconej wcześniej. Ustalono, że obciążenia grawitacyjne i nacisk mięśni leżących w sąsiedztwie kości wspomagają utrzymanie równowagi między procesem resorpcji kości a jej tworzeniem. Mechanizm ten nie jest jeszcze całkowicie wyjaśniony, ale wiadomo, że rozciąganie przylegających do szkieletu mięśni wzbudza piezoelektryczne prądy o napięciu rzędu tysięcznych części volta, które stymulują tworzenie nowej tkanki kostnej. Fragment kości ulegający rozciąganiu staje się anodą, czyli elektrodą dodatnią, a część poddawana ściskaniu katodą, czyli elektrodą ujemną. Do tworzenia się nowej tkanki dochodzi w rejonie katody, czyli kości poddawanej ściskaniu.
W osteoporozie, tzw. immobilizacyjnej, której przyczyną jest unieruchomienie, włączenie do terapii ćwiczeń fizycznych powoduje zwolnienie tempa utraty masy kostnej i znaczne przyspieszenie jej regeneracji. W osteoporozie o innym pochodzeniu wpływ zwiększenia aktywności fizycznej jest również ogromny, choć zastosowanie samej gimnastyki bez wprowadzenia innego rodzaju leczenia nie daje tak dobrych efektów jak w osteoporozie immobilizacyjnej. Jednym z zasadniczych celów ćwiczeń fizycznych jest uzyskanie poprawy ogólnej sprawności fizycznej. Stosowanie ćwiczeń ogólnorozwojowych poprawia tolerancję wysiłku, czyni organizm mniej podatnym na kontuzję, a także przyczynia się do poprawy czynności wszystkich mięśni. Ważne jest aby wzmacniać przede wszystkim te mięśnie, które utrzymują w równowadze odpowiednie części szkieletu. W tym celu należy stosować ćwiczenia wzmacniające ich wytrzymałość. Dlatego większe znaczenie mają częste i regularne treningi niż trening siłowy. Ćwiczenia fizyczne mogą również złagodzić ból. Przyczyną dolegliwości rzadko są same rzeszotowate kości. Najczęściej powodem jest złe rozłożenie obciążenia lub przeciążenie stawów, ścięgien, wiązadeł czy też mięśni, które w wyniku zmiany postawy muszą być napięte i "wykonują pracę ponad siły". Na początku zalecana jest indywidualna gimnastyka pod kierunkiem rehabilitanta, która pomoże odciążyć nadmiernie pracujące części ciała, poprawić postawę i rozluźnić stwardniałe mięśnie.
U chorych na osteoporozę przeciwwskazane są ćwiczenia ogólne, szeroko propagowane w środkach masowego przekazu takie jak aerobic i jogging. Występujące w tych rodzajach aktywności fizycznych znaczne obciążenia dla kośćca niosą niebezpieczeństwo kontuzji. Niebezpieczne są zwłaszcza siły skrętne i gwałtowne obciążenia, którym poddawany jest kręgosłup, gdyż mogą powodować złamania kompresyjne. Doskonałą formą poprawy ogólnej kondycji u osób zagrożonych osteoporozą są spacery, pływanie i jazda na rowerze. Spacery lub piesze wędrówki są doskonałym ćwiczeniem dla całego organizmu. W ich trakcie na kościec działają siły grawitacyjne. Ich dobroczynne działanie polega na zmiennym napięciu mięśni poprawiającym bilans resorpcji i tworzenia kości. Spacer bardzo korzystnie wpływa na wzmocnienie mięśni kręgosłupa. Podczas chodzenia należy energicznie poruszać rękami - w rytm kroków. Spacerować należy codziennie około 30 minut, w tempie nieco szybszym niż podczas relaksowej przechadzki. Dla osób potrafiących pływać, a nie mających przeciwwskazań do przebywania w wodzie, doskonałym ćwiczeniem jest pływanie. Poprawia ono znakomicie tolerancję wysiłku oraz bardzo korzystnie wpływa na mięśnie kręgosłupa i kończyn górnych. Nie należy jednorazowo przebywać w wodzie dłużej niż 10 - 15 minut. Jazda na rowerze jest formą treningu rozwijającego wszystkie grupy mięśni oraz poprawiającego poczucie równowagi. Rower musi być tak przygotowany, aby pozycja w czasie jazdy była możliwie jak najbardziej wyprostowana. Jeździć powinno się w miarę możliwości codziennie po 30 minut, w terenie pozbawionym wzniesień i nierówności drogi. Oprócz ćwiczeń ogólnych jednocześnie powinny być stosowane ćwiczenia specjalistyczne, tak zwane izometryczne. Ćwiczenia te charakteryzują się znacznym ograniczeniem fazy ruchu, a położeniem nacisku na maksymalne napięcie ćwiczonej grupy mięsni. Istotne jest, iż ćwiczenia te nie obciążając nadmiernie szkieletu zwiększają muskulaturę, a dobrze rozwinięte mięśnie swoją pracą są w stanie ochronić kość przed działaniem dużych sił i stymulować jej działanie. Ćwiczenia izometryczne powinny być wykonywane dokładnie i z podaną liczbą powtórzeń. Gimnastyka izometryczna bardziej niż zwykła podnosi ciśnienie krwi i tętno. Należy zatem ćwiczyć w krótkich seriach, po których powinien nastąpić odpoczynek.
Uwaga: informacje zawarte na moich stronach nie mogą być publikowana bez mojej pisemnej zgody. Jakiekolwiek ich kopiowanie i inne rodzaje wykorzystania mogą odbywać się jedynie i wyłącznie za moją zgodą. Informacje zawarte na stronach mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny a nie konsultacyjny.